امام حسين(ع):اگر دين نداريد لااقل آزاده باشيد.
خوش آمدید - امروز : یکشنبه 14 آذر 1395
خانه » مقالات سیاسی » دانلود مقاله قیام تنباکو (تحریم تنباکو)

اطلاعیه سایت

با سلام و احترام خدمت شما بازدیدکنندگان

لطفا موارد زیر را به دقت مطالعه نمایید :

  • عزیزانی که به هر دلیل موفق به دریافت و یا دانلود فایل مورد نظرشان نشده اند (می توانند با مراجعه به صفحه تماس با ما مشکل خود را اطلاع داده تا مشکل آن ها برطرف گردد)
  • به اطلاع شما عزیزان می رسانیم با توجه به اینکه شبکه شاپرک اقدام به تهیه پروتکل امنیتی لایه باز کرده است و این شرکت نیز هم اکنون از نسخه 39 و نسخه های پایین تر مرورگر های گوگل کروم و موزیلا فایرفاکس پشتیبانی نمی کند، بنابراین الزامی است که برای پرداخت وجه مرورگر شما به روز شده باشد و از آخرین نسخه مرورگرتان استفاده کنید.

عدم آپدیت (به روز بودن) مرورگر باعث می شود، به جای صفحه درگاه بانک، خطای عدم تایید خرید را مشاهده نمایید.

راه حل : با آپدیت نمودن مرورگرتان، می توانید از بروز تراکنش های ناموفق پیشگیری کنید و خریدتان بدون مشکل انجام می شود.

دانلود مقاله قیام تنباکو (تحریم تنباکو)

دانلود مقاله قیام تنباکو (تحریم تنباکو) شامل 63 صفحه و با فرمت اجرایی PDF

نام قیامی که قرار است در مورد آن مطلب ارائه کنیم قیام تنباکو که نام های دیگری مانند نهضت تنباکو، جنبش تحریم تنباکو دارد. نام رهبر این قیام میرزا محمد حسن شیرازی است که نقش مهمی در تحریم کردن تنباکو داشت. اگر بخواهیم مذهب قیام کنندگان را هم نام ببریم، شیعیان اثنی عشری بودند که به مخالفت با دولت آن زمان به پا خواستند. همین طور تاریخ شروع شدن این قیام 28 رجب 1307 هـ . ق که در این تاریخ قرارداد انعقاد شد و تاریخ پایان یافتن آن 25 جمادی الثانی 1309 هـ . ق بود که این تحریم لغو شد. درست است که می دانید ولی برای کامل تر شدن توضیحات این اتفاق در کشور ایران افتاد و مدت زمان و یا عمر این قیام 22 ماه بود.

همه چیز درباره قیام تنباکو

در قضیه انحصار تنباکو ، مسئله انقیاد سیاسی دربار قاجار به حکومت های سلطه گر غرب (خاصه انگلیس) و تلاش این حکومت ها برای تحت سیطره کشیدن بنیادهای اقتصادی کشور و وابستگی آن به خود و بالاتر از همه سلطه فکری شان بر مملکت اسلام که اسلام و کشور اسلام را ضعیف می کرد، باعث جوش و خروش و در نهایت قیام مردم علیه این سلطه شد.

این قیام مردم سه وجه عمده داشت : استبداد داخلی، استعمار خارجی، مردم ایران. برای تبیین آن بایستی چند و چون و کیفیت این سه وجه ارزیابی شود. نیروهای فعال و بازدارنده، اجزاء متشکله، انگیزه ها و اهداف و علل و عوامل مختلف آن ها بررسی گردد تا بلکه مقصود حاصل شود و به کام آید.

اعتقاد بر این است (بر اساس اسناد و مدارک) که در این قیام تنباکو تمام قشرها و طبقات جامعه، درگیر شده و هر یک به سهم خود و به فراخور حال و به قدر توان کمکی رسانده و قیام را به پیروزی نشانده اند. منتها نیروی فکری و محرکه این قیام، اسلام بوده که تمام قشرها را با تمایلات و گرایش های گوناگون متشکل ساخته و وارد میدان مبارزه کرده است. انگیزه اصلی این نیروی فکری و محرکه، حفظ استقلال فرهنگی و اقتصادی مملکت در مقابل عملکرد استبداد داخلی و استعمار خارجی بوده است. گفتنی است که رهبر این قیام، سید محمد حسن حسینی شیرازی معروف به میرزای شیرازی، مرجع تقلید شیعیان جهان آن روزگار می باشد و لذا شخصیتی چند بعدی است.

یک عکس از دوران قیام تنباکو

یک عکس از دوران قیام تنباکو

اقتصاد تنباکو

آدام اولئاریوس در سفرنامه خود از کشت تنباکو در گیلان صحبت کرده است. از زمان صفویان به بعد کشت و استعمال تنباکو در ایران به سرعت گسترش یافت. چنان که در آغاز قرن نوزدهم یکی از مواد مهم تجاری و صادراتی ایران به شمار می رفت. از ابتدای کاشتن تنباکو تا وقت برداشتن حاصل و فروش آن، هشت و نه ماه طول می کشید. یعنی زارع باید آن را در اول بهار می کاشت و در اوایل تابستان بر می داشت و تا پایان پاییز می خشکاند. از ابتدای پاییز تا زمستان می بست و سه ماه به آخر سال مانده، برای فروش مهیا و آماده می ساخت.

قیمت هر یک من تنباکو در کشتزارها یک تا سه قران بوده که با مداخله دلال ها در بازار منی سه تا دوازده قران به دست خریدار می رسیده است. مقدار مصرف آن در ایران سالانه حدود 50000 تن بوده است. در گیلان برای هر جریب زمین توتون کاری حدود 15 قران مالیات می گرفتند.

مقدمات قیام تنباکو

گذشت زمان پرخاش عمومی را به دنبال داشت که علیه نظام حاکم راه افتاد. مردمی که حمیت مذهبی و حس وطن دوستی و عدالت جویی و قانون خواهی داشتند، خصوصاً افرادی که در جریان پیشرفت های مادی ممالک خارجه بودند و ترقیات عالم را در سایه عدل و قانون می دیدند، اوضاع را وخیم و خراب دیده و شروع به اعتراض کردند. اعتراض ها ابعاد مختلفی به خود گرفتند. گاه افرادی که یک زمانی جیره خوار دربار بودند زبان به اعتراض گشودند، و گاه افرادی چون سید جمال الدین اسد آبادی پیشتاز معترضین شد و با خطابه ها و رهنمود های خود به مردم دل داد و دربار را در وحشت و حیرت فرو برد.

زمانی هم مخفیانه اعلامیه هایی چند خطاب به شاه، علما و ملت نوشته و فرستاده شد و در آنها تظلم خواهی ستمبران مطرح گشت. لیکن عکس العمل دستگاه حاکمه در مقابل یک چنین جریانانی با سرکوب و ستیز همراه بود.

واگذاری امتیاز تنباکو

از اسناد و مدارک چنین بر می آید که تالبوت از همان آغاز، خصوصاً به توسط سردراموندولف، سفیر انگلیس در ایران و نیز میرزا ملکم خان، در جریان بسیاری از مسائل ایران قرار داشت و در پی اخذ امتیازی ار شاه ایران بود. اطلاعات او در باب خصوصیات درباریان کامل بود. حمایت دراموندولف و رشوه دادن تالبوت به کارسازان درباری کارها را بر وفق مراد ساخت و مقدمات واگذاری امتیاز تنباکو را فراهم کرد. قرار و مدار ها گذاشته شد تالبوت تدارک شرکتی را دید که به کمک آن به عملیات وسیعی در ایران دست زند. و بدین قرار شرکت رژی پا گرفت. در تأسیس این شرکت سرمایه داران انگلیسی و خود دولت انگلیس دست داشت.

موضع روسیه در قبال امتیازنامه

سیاست استعماری روسیه در مقابل سیاست استعماری انگلیس، خصوصاً در زمان ناصرالدین شاه، حالت انفعالی داشت. هر آنچه را که سیاست انگلیس برای خود از امتیازات تأمین می کرد، این کشور نیز به دنبال تحصیلش می افتاد. سیاست امین السلطان در فعالیت برای واگذاری امتیاز تنباکو به انگلیس، روس ها را در خط مخالفت با او انداخت. روسیه برای کسب منافع خود، از اعتراضات مخالفین به نفع خویش استفاده کرد. این کسور از دسایس افراد درباری نیز در خط سیاست خود سود جست. افرادی چون امین الدوله، یحیی خان مشیرالدوله و اعتمادالسلطنه که علیه امین السلطان به دسیسه بودند، خواه ناخواه در جناح روسیه قرار گرفته و با آن همدست شدند.

سیاست سفارت روسیه در ایران مبتنی بر این بود که ایران و یا لااقل صفحات شمالی ایران را از نفوذ تجاری و بازرگانی انگلیس دور نگهدارد. از این رو عملیات شرکت رژی که به هر حال همه نقاط ایران از جمله شمال آن را در بر می گرفت، مغایر این سیاست بود. بوتزوف سفیر روسیه که به تازگی به جای دالگورکی سفیر سابق روسیه منصوب شده بود، نخستین اعتراض خود را علیه شرکت رژی به صورت کتبی مطرح ساخت و اظهار داشت که این امتیازنامه ناقض ماده یک ضمیمه قرارداد ترکمنچای است و بایستی لغو شود.

نیروهای درگیر در قیام

در قیام تنباکو سه عنصر و سه نیروی اصلی رو در روی هم قرار گرفته بودند : (1) دستگاه حاکمه قاجار ، (2) شرکت رژی انگلیس ، (3) توده مردم. از این سه عنصر دستگاه حاکمه قاجار دست در دست عوامل شرکت رژی در مقابل توده مردم بود. نیروهایی در درون توده مردم وجود داشتند که مردم را به میدان مبارزه و با دو عنصر داخلی و خارجی کشاندند.

علماء و روحانیون

اسامی علماء و روحانیونی که در قیام تنباکو، در شهرهای مختلف ایران فعالیت داشتند و مردم را علیه شرکت رژی هدایت همراهی می کردند، به قرار زیر است :

سامرا : میرزای شیرازی.

تهران : میرزا محمد حسن آشتیانی، شیخ فضل الله نوری.

تبریز : حاج میرزا جواد آقا.

اصفهان : آقانجفی، ملا محمد باقر فشارکی، آقا منیرالدین، شیخ محمد علی.

مشهد : میرزا احمد رضوی، حاج شیخ محمد تقی بجنوردی، سید حبیب الله مجتهد شهیدی، شیخ محمد رحیم، سید محمد کلاتی، میرزا عبدالرحمن مدرس.

شیراز : سید علی اکبری فال اسیری، میرز محمد علی مجتهد، آقا شیخ محمد حسین، حاج میرزا هدایت الله پیش نماز.

کرمانشاه : حاج آقا میرزا محمد حسن.

سبزوار : حاج میرزا ابراهیم شریعت مدار.

یزد : آقا میر سید علی مدرس.

صدور فتوای تحریم تنباکو

هنوز ماه ربیع الثانی نگذشته بود که در تهران شایع گشت که از میرزای شیرازی حکم محکمی در خصوص حرمت استعمال دخانیات صادر و به اصفهان ارسال شده است. این شایعه اصل و مأخذ درستی نداشت ولی به هر حال اثر خود را گذاشت و امید در دل ها آفرید و مسلمانان همگی دل در امید صدق این شایعه بستند و در انتظار آن هفته نشستند.

خبر فتوا به دلیل بدی آب و هوا و راه ها در اوایل جمادی الاول به تهران رسید. نسخه اصل این فتوا که بنا به نوشته شیخ حسن کربلایی «به دستخط مبارک میرزای شیرازی بوده» جز برای علمای تهران از جمله میرزا محمد حسن آشتیانی مشهود نیفتاد.

صورت فتوا در تمامی بازار ها و مساجد و مجامع و سردر ها با صدای بلند به مسلمانان خوانده شد و غلغله عظمی در شهر افکند. مردم فوج فوج در صحبت و گفتگو از هر سو به تحقیق در صحت و سقم آن پرداختند. صورت فتوا هزاران نسخه تکثیر شد و در تهران و اطراف آن پراکنده گشت و صحبت و گفتگوی آن در عرض دو روز تمام شهرهای ایران را فرا گرفت و چنان نفوذی در دل ها یافت که به قول شیخ حسن کربلایی «از مرد و زن، عالم و عامی، عالی و دانی، بزرگ و کوچک با عمه آن طبایع مختلفه و آراء متخالفه چنان در کمال تمکین و انقیاذ همگی بر سر این یک نقطه متفق و مجتمع شدند که تا عصر جمعه در تمامی این شهر عظیم در هیچ نقطه و محلی دود قلیان و چپق بلند نشد.»

با صدور فتوا، سکته ای در امور اجتماعی مملکت رخ داد. در تهران تمام طبقات مردم به این فتوا لبیک گفتند. چپق ها و قلیان ها شکسته شد، چون قلیان ساخته نشد، معتادین به دخانیات، تریاک و چرس را بدان ترجیح دادند. و گاه به جای تنباکو، از میوه و یا چای در سر قلیان ها استفاده کردند.

تحلیل قیام تنباکو

در تحلیل نهایی، قیام تنباکو در چهار حرکت به انجام رسید :

  1. واگذاری امتیاز نامه، تشکیل شرکت رژی، تدارک لوازم و اسباب و آلات شرکت و ورود و نصب آن ها در ایران، آگاهی مردم از واگذاری امتیازنامه، بحث و بررسی آن در محافل عمومی و خصوصی (در داخل و خارج)، آمادگی افکار عمومی برای اعتراض.
  2. واکنش شهرها در مقابل عملیات شرکت رژی، شروع اعتراضات و تشدید و تعمیق آن در شهرهای مختلف مملکت، یکپارچگی اعتراضات و خروش مردم شهرها و سرکوبی آنها از سوی دستگاه حاکمه، اعلام تحریم محلی استعمال تنباکو و آمادگی شرایط و مقتضیات برای کوبش ضربه نهایی، تزلزل در تصمیمات دستگاه حاکمه.
  3. اعلام تحریم استعمال تنباکو در سرتاسر مملکت، فلج شدن کارهای شرکت و اعمال دولت، پس روی دستگاه حاکمه و به تبع آن شرکت رژی در مقابل تجریم تنباکو، شروع تمهیداتی برای شکست تحریم، اعلان لغو انحصار داخله.
  4. قیام تهران، ضعف و شکست دستگاه حاکمه در سرکوبی قیام، و پس نشینی آن در مقابل خواسته های مردم، اعلان لغو انحصار خارجه و کلاً الغای امتیازنامه تنباکو و قبول آن از سوی شرکت رژی و دولت انگلیس، صحبت و مذاکره بر سر میزان خسارت و تعیین آن، وام گرفتن از بانک شاهنشاهی انگلیس و تأدیه خسارت شرکت.

لازم به ذکر است اگر هنوز مطالب بیشتری درباره قیام تنباکو لازم دارید می توانید از لینک زیر مقاله را به صورت کامل دریافت کنید و اطلاعات بیشتری را فرا گیرید.

RIAL 20,000 – خرید
اشتراک گذاری مطلب
ایمیل شما آشکار نمی شود

نوشتن دیدگاه

تمام حقوق مادی , معنوی , مطالب و طرح قالب برای این سایت محفوظ است - طراحی شده توسط پارس تمز